Web Tasarım Sözleşmesinde Olması Gereken 11 Madde

İyi bir web tasarım sözleşmesi uzun değil, net olur. İki tarafın da neyi ne zaman teslim edeceğini, revizyonun nerede bittiğini, ödemenin neye bağlandığını ve iş bittikten sonra neyin kimde kaldığını yazar. Aşağıdaki on bir madde, bir projede çıkabilecek anlaşmazlıkların neredeyse tamamını kapsıyor.

Sözleşme, birbirine güvenmeyen tarafların imzaladığı bir belge değildir. Tam tersi: iyi niyetli iki tarafın altı ay sonra aynı şeyi hatırlamasını sağlayan bir hafızadır. Aşağıda her madde için hem adil bir düzenlemenin nasıl göründüğünü hem de sizi durup düşünmeye sevk etmesi gereken kırmızı bayrağı yazdık.

1. Kapsam ve teslim listesi ne kadar ayrıntılı olmalı?

Kapsam maddesi, projenin sınırını çizen tek maddedir ve “kurumsal web sitesi yapımı” gibi bir cümle sınır çizmez. Sayfa sayısı, hangi sayfaların özel tasarlanacağı, hangi dillerin olacağı, mobil uyum, form sayısı, panelden yönetilecek alanlar tek tek yazılmalıdır.

Kapsamı yazarken en çok unutulan kalemler şunlardır: arama motoru için temel kurulum, site haritası, formların nereye düşeceği, çerez bilgilendirmesi, sosyal medya paylaşım görselleri, favicon, 404 sayfası ve yayına alma sonrası tarayıcı testleri. Bunlar küçük işlerdir ama toplamı birkaç günü bulur; kimin yapacağı yazılmazsa son hafta gerilim yaratır.

Adil madde: Ek olarak “teslim edilecekler” diye ayrı bir liste bulunur: tasarım kaynak dosyaları, kaynak kod, veritabanı, panel erişimi, kurulum notu. Kapsam dışı taleplerin nasıl fiyatlanacağı da yazılır; böylece proje ortasında gelen iyi bir fikir tartışma konusu değil, ek bir kalem olur. Kırmızı bayrak: Kapsamın tek satır olduğu, sayfa sayısının yazılmadığı ve “ihtiyaç duyulan diğer çalışmalar” gibi her yöne çekilebilir ifadelerin geçtiği sözleşmeler. Bu belirsizlik ilk üç haftada size, kalan aylarda ajansa zarar verir.

2. Revizyon sayısı ve “revizyon” tanımı nasıl yazılmalı?

Revizyon tartışmalarının kaynağı sayı değil, tanımdır. “3 revizyon hakkı” yazan bir sözleşmede tarafların biri “üç kez tur atarız”, diğeri “üç ayrı düzeltme isteriz” anlar.

Adil madde: Revizyonun bir tur olduğu belirtilir; yani müşterinin topluca ilettiği düzeltme listesi bir revizyon sayılır. Aşamalar ayrılır: tasarım aşamasında iki tur, geliştirme aşamasında bir tur gibi. Ek turların birim bedeli baştan yazılır. Kırmızı bayrak: “Sınırsız revizyon” vaadi. Kulağa cömert gelir, pratikte projeyi bitmeyen bir sarmala sokar ve ajans bir noktada geri çekilir.

3. Teslim süresi ve gecikme nasıl düzenlenir?

Süre maddesi tek taraflı yazıldığında işe yaramaz, çünkü projelerin çoğu ajans yüzünden değil, içerik beklenirken gecikir.

Adil madde: Takvim, aşamalara bölünür ve her aşamanın başlangıcı bir koşula bağlanır. Müşteri onayının kaç iş günü içinde verileceği yazılır; gecikirse takvimin aynı kadar ötelendiği belirtilir. Kırmızı bayrak: “Proje 30 günde teslim edilir” yazıp içerik akışına hiç değinmeyen, ya da gecikmeyi yalnızca müşteri lehine cezalandıran metinler. Sürelerin gerçekçi aralıklarını merak ediyorsanız web sitesi kaç günde yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

4. Ödeme planı hangi mantıkla kurulmalı?

Sağlıklı ödeme planı, parayı zamana değil işin aşamalarına bağlar. Böylece iki taraf da aynı hedefe koşar.

Kırmızı bayrak: Tamamı peşin istenen projeler ya da tam tersi, hiç ön ödeme almadan başlanacağı söylenen işler. İkincisi cömertlik gibi görünür; genellikle ajansın işi ciddiye almadığının işaretidir. Paketlerimizin bedellerini fiyatlandırma sayfamızda açıkça yayınlıyoruz; Başlangıç 18.500 ₺, Profesyonel 34.900 ₺ olarak. Rakamı bilmeden ödeme planı konuşulmaz.

5. İçerik ve görselleri kim hazırlayacak?

Projelerin en sık takıldığı yer burasıdır. Metinler ve fotoğraflar müşteriden gelecekse, bunun bir tarihi ve bir sınırı olmalıdır.

Adil madde: Kimin ne hazırlayacağı yazılır. Metin yazımı ajansa aitse kaç sayfa için olduğu, fotoğraf çekimi varsa kaç kare olduğu belirtilir. Stok görsel kullanılacaksa lisans bedelinin kime ait olduğu ve lisansın kimin adına alınacağı yazılır. Kırmızı bayrak: Görsellerin nereden geldiğinin hiç konuşulmaması. İnternetten alınmış lisanssız bir fotoğraf yüzünden gelen talep, site sahibi olarak size ulaşır; ajansa değil.

Pratik bir öneri: içerik teslimi için tek bir tarih değil, sayfa sayfa bir takvim yapın. Kurumsal metinleri kendi ekibiniz yazacaksa, hangi sayfayı kimin yazacağını baştan belirlemek projeyi haftalarca hızlandırır. Web tasarım projelerimizde içerik iskeletini önce boş kutular hâlinde paylaşmamızın sebebi de bu: ne yazacağınızı görmek, yazmaktan daha zordur.

6. Telif ve kaynak kod mülkiyeti kime geçiyor?

Bu madde, sözleşmenin en değerli tek paragrafıdır ve çoğu sözleşmede hiç yoktur.

Adil madde: Bedelin tamamı ödendiğinde, proje için özel olarak üretilen tasarım ve yazılımın mali haklarının müşteriye devredildiği yazılır. Ajansın kendi genel amaçlı kütüphanelerini kullanmaya devam edeceği ve işi referans olarak gösterebileceği ayrıca belirtilir. Böylece iki taraf da korunur. Kırmızı bayrak: Mülkiyetten hiç söz edilmemesi ya da “tüm haklar ajansa aittir” gibi tek yönlü bir cümle. Bir de ara bir durum vardır: hazır tema kullanıldığında devredilebilecek şey ajansın yaptığı özelleştirmelerdir, temanın kendisi değil. Bunun sözleşmede ayrıca yazılması, ileride “kod bizde mi” tartışmasını baştan bitirir.

7. Üçüncü parti lisans ve abonelik bedelleri kimin sırtında?

Bir sitenin görünen bedeli tek seferliktir; görünmeyen bedeli ise yıllıktır. Hazır tema lisansı, form eklentisi, harita servisi, e-posta gönderim servisi, ödeme altyapısı komisyonu, SSL, alan adı yenileme.

Adil madde: Sözleşmenin ekinde bu kalemlerin listesi ve yaklaşık yıllık tutarları bulunur; hangilerinin proje bedeline dâhil, hangilerinin müşteriye ait olduğu yazılır. Lisansların müşteri hesabına alınacağı belirtilir. Kırmızı bayrak: Yayına aldıktan üç ay sonra öğrendiğiniz abonelikler. Bu, ajansın kötü niyetinden çok plansızlığının göstergesidir ama sonucu sizin için aynıdır.

8. Teslim sonrası garanti süresi ne kadar olmalı?

Garanti, yeni istek yapmak değil; teslim edilen işin hatalarının düzeltilmesidir. Bu ayrımın sözleşmede yazılı olması gerekir.

Adil madde: Teslimden itibaren en az bir ay, tercihen üç ay ücretsiz hata düzeltme. Kırmızı bayrak: “Teslimden sonra tüm destek ücretlidir” cümlesi. Kendi yazdığı kodun hatasını ücretli sayan bir yaklaşım, işin kalitesi hakkında da fikir verir.

9. Bakım ve destek tam olarak neyi kapsıyor?

Bakım paketleri, içeriği tanımlanmadığında iki tarafı da hayal kırıklığına uğratır. Aylık bedelin karşılığında ne alacağınız net olmalı.

Adil madde: Kapsam kalem kalem yazılır: güvenlik ve sürüm güncellemeleri, düzenli yedekleme, çalışma durumu takibi, ayda belirli bir saat içerik güncellemesi, hata müdahalesi için yanıt süresi. Kapsam dışı işlerin saatlik bedeli de belirtilir. Kırmızı bayrak: “Aylık bakım ve destek” yazan tek satır. Bakım ve destek hizmetimizi aylık 2.500 ₺ olarak sunarken kapsamı kalem kalem yazmamızın sebebi de bu; siz de hangi ajansla çalışırsanız çalışın aynı netliği isteyin.

10. Gizlilik ve KVKK sorumluluğu nasıl paylaşılır?

Bir web projesinde ajans, sizin sisteminizdeki verilere teknik olarak erişir. Bu erişimin sınırı ve süresi yazılmalıdır.

Adil madde: Karşılıklı gizlilik taahhüdü; ajansın erişim bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşmayacağı; proje bitiminde kendi sistemlerindeki kopyaları makul sürede sileceği. Sitenin kişisel veri toplayan bölümleri varsa, aydınlatma metni ve çerez bilgilendirmesi gibi metinlerin teknik olarak siteye yerleştirilmesinin ajansın işi, içeriklerinin hukuken doğru olmasının ise veri sorumlusu sıfatıyla sizin sorumluluğunuz olduğu belirtilir. Kırmızı bayrak: Ajansın “KVKK uyumunu biz hallederiz” demesi. Uyum teknik bir kurulumla bitmez; hukuki tarafı için kendi danışmanınızdan görüş almanız gerekir.

11. Fesih ve devir nasıl işlemeli?

Kimse ayrılığı düşünerek başlamaz, ama ayrılık maddesi olmayan sözleşmeler en pahalı olanlardır.

Adil madde: Her iki tarafın da yazılı bildirimle sözleşmeyi sonlandırabileceği; o ana kadar tamamlanmış işin bedelinin ödeneceği; ajansın belirlenen süre içinde dosyaları, erişimleri ve o güne kadar üretilmiş çalışmaları teslim edeceği yazılır. Kırmızı bayrak: Fesih hâlinde hiçbir şeyin teslim edilmeyeceğini söyleyen ya da ödenen tutarın tamamının ajansta kalacağını yazan maddeler.

Devir tarafı da aynı maddede durmalı. Ajans değiştirdiğinizde alan adı, hosting, e-posta ve analiz hesaplarının hangi sürede, kime devredileceği yazılıysa devir bir günlük iştir. Yazılı değilse, karşı tarafın o haftaki ruh hâline kalır. Sözleşmeye “erişimler yedi iş günü içinde müşteriye devredilir” gibi tek bir cümle eklemek, bu riski tamamen ortadan kaldırır.

Bu maddeleri istemek ilişkiyi bozar mı?

Hayır. Deneyimimiz tam tersini söylüyor: sözleşmesi net olan projelerde tartışma az, ilerleme hızlı oluyor. Bu maddeleri sorduğunuzda gerilen bir ajans varsa, o gerginlik zaten ilerideki bir sorunun erken habercisidir. Net cevap veren bir ajansla ise altı ay sonra da aynı sayfada olursunuz.

Elinizde imzalamak üzere olduğunuz bir teklif varsa, bu on bir başlığı yanına koyup tek tek işaretleyin. Eksik olanları sormanız yeterli; çoğu ajans bu maddeleri eklemekten memnun olur. Kendi projeniz için baştan böyle yazılmış bir teklif görmek isterseniz, kısaca ihtiyacınızı yazın, kapsamı ve teslim listesini açık şekilde çıkaralım.